Báo cáo sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 vừa được Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế Trung ương công bố cho thấy một xu hướng rất rõ ràng: khối doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang là hai động lực tạo việc làm lớn nhất của nền kinh tế, chiếm tới 94% tổng lao động toàn khu vực doanh nghiệp.
Bức tranh toàn cảnh: 6,3 triệu cơ sở kinh tế, 30,3 triệu lao động
Theo TS Nguyễn Thanh Dương, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, Phó Tổ trưởng thường trực Tổ điều tra kinh tế 2026 Trung ương, cả nước hiện có gần 6,3 triệu cơ sở kinh tế đang hoạt động và có kết quả sản xuất kinh doanh, với hơn 30,3 triệu lao động. Trong đó:
- Doanh nghiệp: 859.048 đơn vị, chiếm 13,7% số cơ sở nhưng nắm tới 57,9% tổng lao động (hơn 17,5 triệu người)
- Cơ sở kinh doanh cá thể: 5.254.952 cơ sở
- Hợp tác xã: 17.145 đơn vị với 156.789 lao động
- Tổ hợp tác: 7.908 đơn vị
Điều đáng chú ý là khu vực doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh cả về số lượng lẫn lao động, trong khi khu vực kinh tế cá thể lần đầu tiên ghi nhận xu hướng giảm quy mô lao động. Đây là tín hiệu cho thấy dòng dịch chuyển lao động đang nghiêng về phía khu vực doanh nghiệp chính thức.
Ai đang tạo việc làm nhiều nhất?
Trong tổng số 859.048 doanh nghiệp đang hoạt động (tăng 2,4% so với 2024 và tăng 25,5% so với 2020), cơ cấu sở hữu cho thấy sự chênh lệch rất lớn:
| Khu vực | Số doanh nghiệp | Đặc điểm nổi bật |
| Ngoài nhà nước | 827.492 | Chủ đạo về số lượng |
| FDI | 29.786 | Tăng trưởng doanh thu nhanh nhất |
| Nhà nước | 1.770 | Thu hẹp về quy mô |
Và đây là con số quan trọng nhất với người lao động: doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp FDI tạo ra hơn 16,6 triệu việc làm, chiếm khoảng 94% tổng lao động của toàn khu vực doanh nghiệp. Nói cách khác, cứ 100 người làm việc trong một doanh nghiệp ở Việt Nam thì có tới 94 người đang làm việc cho khối tư nhân trong nước hoặc doanh nghiệp có vốn nước ngoài.
Vì sao khối này đang hút lao động mạnh?
Câu trả lời nằm ở tốc độ tăng trưởng doanh thu. Theo ông Nguyễn Thanh Dương, doanh thu thuần toàn khu vực doanh nghiệp năm 2025 đạt 45,3 triệu tỷ đồng, tăng 13,1% so với 2024 và tăng tới 65,6% so với 2020. Trong đó:
- Doanh nghiệp ngoài nhà nước đạt 25,9 triệu tỷ đồng — tạo ra doanh thu lớn nhất
- Doanh nghiệp FDI đạt 14,5 triệu tỷ đồng — tăng trưởng nhanh nhất, tới 17,8% so với 2024 và 78,1% so với 2020
- Doanh nghiệp nhà nước đạt 4,9 triệu tỷ đồng, tăng chậm hơn hẳn (6,3% so với 2024)
Doanh thu tăng trưởng mạnh đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh — và mở rộng quy mô luôn kéo theo nhu cầu tuyển dụng. Đây là lý do khối FDI, dù chỉ chiếm 3,5% số lượng doanh nghiệp, vẫn là điểm đến hấp dẫn với người tìm việc nhờ tốc độ tăng trưởng vượt trội.
Ngành nào đang chiếm ưu thế?
Bức tranh cơ cấu ngành cũng cho thấy khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, chiếm 84% tổng số đơn vị điều tra và 59,4% tổng lao động. Khu vực công nghiệp và xây dựng tiếp tục đóng góp tỷ trọng lao động lớn, trong khi nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Với người lao động, đây là gợi ý rõ ràng: cơ hội việc làm đang tập trung mạnh ở nhóm ngành dịch vụ và công nghiệp chế biến, chế tạo — những lĩnh vực mà cả doanh nghiệp tư nhân lẫn FDI đều đang đầu tư mở rộng.
Hàm ý cho người lao động và nhà tuyển dụng
Với người tìm việc, xu hướng này gợi ý ba điều:
- Cơ hội đang nghiêng về khối tư nhân và FDI — đây là nơi có tốc độ tuyển dụng và tăng trưởng nhanh nhất trong 5 năm qua.
- Ngành dịch vụ và công nghiệp chế biến là “vùng trũng” hút lao động — phù hợp để định hướng học tập, chuyển đổi nghề nghiệp.
- Doanh nghiệp FDI đáng chú ý về tốc độ tăng trưởng — dù số lượng ít nhưng đang mở rộng nhanh, thường đi kèm đãi ngộ và lộ trình phát triển bài bản.
Với doanh nghiệp và nhà quản lý nhân sự, đây cũng là cơ sở để nhìn lại chiến lược thu hút nhân tài trong bối cảnh cạnh tranh lao động giữa khối tư nhân trong nước và FDI ngày càng gay gắt.
Nguồn số liệu: Báo cáo sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026, Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế Trung ương / VnEconomy.